Hugo Kołłątaj (1750-1812)

                   To słynny działacz polityczny okresu Oświecenia, ksiądz, publicysta, pisarz i filozof. Pochodził z rodziny szlacheckiej, ale wybił się szybko dzięki wykształceniu i energii. Jako trzydziestoletni człowiek zreformował Uniwersytet Jagielloński (Akademię Krakowską), wytyczając mu nowoczesną drogę rozwoju. Podjął działalność polityczną i szybko stał się najbardziej postępowym reformatorem ustroju Polski w XVIII w. Był twórcą Konstytucji 3 Maja, jednym z organizatorów powstania kościuszkowskiego. Od 1778 r. jako rektor Akademii Krakowskiej wszedł w posiadanie  Krzesławic. Uczelnia przejęła tę wieś od skasowanego zakonu Bożogrobców. Kołłątaj jako kanonik wawelski miał w uposażeniu sąsiednie Bieńczyce i stworzył z obu wsi rozległą majętność, którą przyozdobił pięknym parkiem (zasadził dęby, buki, modrzewie). Podejmował też próby działalności gospodarczej, planował w Krzesławicach eksploatować pokłady soli kamiennej, lecz na przeszkodzie stanęły mu wody podskórne. Po trzecim rozbiorze Polski, kiedy Kołłątaj przebywał na emigracji, Krzesławice zostały mu odebrane. Aresztowany przez władze austriackie, więziony był w Ołomuńcu (1794-1802). W więziennej celi w 1798 r. napisał utwór rozpoczynający się od słów: Krzesławice wioseczko moja ukochana. I kiedyż cię zobaczę od węzłów swobodny? Kiedy żyć zacznę siebie i twych wdzięków godny? Bawiąc się lub pracując, lub śpiąc pośród cienia, wiodąc biednego życia miłe wspomnienia.Nigdy do Krzesławic już nie powrócił. W 1802 r. organizował wraz z Tadeuszem Czackim Liceum Krzemienieckie. Jako podejrzany o organizowanie antyrosyjskiego spisku został aresztowany i więziony w Moskwie w latach 1807-1809. Zmarł w Warszawie.

marzec 7th, 2008

Wstecz